Mali... Gdzieś na końcu świata?
Ziemie współczesnego Mali, ale i krajów sąsiednich, stanowiły niegdyś tereny wielkich imperiów afrykańskich. Do takich właśnie należało królestwo Mali, stworzone około 1230 r. przez ludy Malinkę z grupy Mande, do której należeli również Bambara czy Soninke. Choć był to obszar etnicznie zróżnicowany, niemniej w afrykańskich warunkach spójny, obejmujący ogromną połać Afryki: od Oceanu Atlantyckiego po Timbuktu i Gao, w sumie: górne i środkowe dorzecze Nigru. Imperium zarządzali mansowie, ale sukcesje władzy rodziły wielkie kłopoty, bo do tytułu malijskiego króla, czyli mansy, pretendowały całe tabuny krewnych lub wysokich dygnitarzy. Mali szybko opanowało sąsiednie terytoria plemienne i przejęło kontrolę nad handlem transsaharyjskim. W wieku XV zaczęło jednak chylić się ku upadkowi, do czego przyczyniła się ekspansja królestwa Songhaj (XIV-XVI w.), które wyrosło w rejonie Gao, czyli na dalekich peryferiach wschodniego Mali. O potędze Mali w czasach jego największego rozkwitu wiedział świat arabski, do legendy bowiem przeszła pielgrzymka, czyli hadż, do Mekki mansy Musy z roku 1324. Obraz Mali rozświetliła również wizyta arabskiego podróżnika Ibu Battuty. Hadż odbył się z Niani, czyli malijskiej stolicy w stronę wybrzeża Morza Śródziemnego do Algierii i dalej w stronę Kairu. Królowi towarzyszyły wówczas tysiące ludzi i około 100 wielbłądów, dźwigających na niezbędne Zachwycony był nawet mamełucki sułtan Egiptu, choć Musa zaabsorbowany sprawami religii z trudem złożył mu wizytę, związaną z hołdem należnym zwierzchnikowi islamu. Podobno Malijczycy tak zarzucili złotem kairskie bazary, że jeszcze po upływie dekady kruszec z trudem odzyskiwał wartość. W Nigrze spotkać można jeszcze hipopotamy, czasami nawet na peryferiach Bamako. Niegdyś było to zwierzę bardzo popularne we wszystkich wodach Afryki subsaharyjskiej aż po atlantyckie wybrzeże. Jego zoologicznego opisu dokonał w roku 1758 Karol Linneusz na podstawie osobnika żyjącego na egipskim odcinku Nilu, gdzie już dziś hipopotamów w ogóle nie ma.
